آسیب شناسی تعزیه
آسیب شناسی تعزیه/داود فتحعلی بیگی



یکی از خطراتی که هنر شبیه خوانی را تهدید می کند و می تواند آن را از اصالت بیاندازد بدعت هایی است که توسط برخی شبیه خوانان گذاشته می شود، خواه این بدعت توسط یک شبیه خوان حرفه ای وارد تعزیه شود، خواه از سر ناآگاهی توسط یک تعزیه خوان تازه کار.


یکی از خطراتی که هنر شبیه خوانی را تهدید می کند و می تواند آن را از اصالت بیاندازد بدعت هایی است که توسط برخی شبیه خوانان گذاشته می شود، خواه این بدعت توسط یک شبیه خوان حرفه ای وارد تعزیه شود، خواه از سر ناآگاهی توسط یک تعزیه خوان تازه کار.

یکی از ویژگی های نمایش سنتی آیینی از جمله تعزیه و شبیه خوانی، قراردادی بودن اجرای این گونه از نمایش است. همان گونه که نوشتن «شبیه نامه» شیوه و روشی خاص دارد و تنظیم یک مجلس برای اجرا به طریقه ی خاصی انجام می گیرد و مجموعه ی گفتار هر یک از شخصیت های تعزیه در یک دفترچه ی کوچک به عنوان نسخه یا فرد نوشته می شود و مجلس به ترتیبی که در نسخه ی فهرست آمده به اجرا در می آید. به تماشا گزاردن تعزیه نیز راه و رسم خاص خود را دارد و علی رغم نمایشی بودن با تئاتری که در صحنه اجرا می شود در روش اجرا متفاوت است.

یکی از بدعت هایی که در برخی تعزیه خوانی ها دیده می شود، واقع گرایی است. بدین معنی که شبیه گردان و شبیه خوان سعی دارند مثل یک تئاتر واقع گرا برای تعزیه دکور بزنند و صحنه آرایی واقع گرایانه داشته باشند چنان که فی المثل به جای قرار دادن یک تشت آب به نشانه ی رود فرات، یک نخلستان درست می کنند و نهر آبی از میان آن جاری می کنند تا بیشتر شبیه کنار شط فرات باشد. غافل از این که هر کاری بکنیم باز هم داریم نمایش می دهیم، منتهی با این گونه تلاش ها فقط می توانیم شیوه ی صحنه آرایی تعزیه را از حالت قراردادی و اصالت بیرون بیاوریم وگرنه تحت هر شرایطی تماشاگر تعزیه می داند که به تماشای یک نمایش آیینی نشسته است و آن که «امام» می خواند فی المثل «مرحوم اقبال آذر» است.

لذا پرهیز از هر گونه واقع گرایی محض (مثل تئاتر امروز) در تعزیه لازم و ضروری است و صحنه آرایی باید برحسب ضرورت و مطابق قراردادهای سنتی و اصیل تعزیه باشد، همین گونه است دادن افکت بزغاله و شیر.

درست است که در قلمرو شبیه خوانی بعضاً به نمایش محض می رسیم و به جای گریم کردن و چهره آرایی، دستمال بالای چشم های یک شبیه خوان می بندیم تا او نسخه ی «کور» را بخواند، در حالی که هم نسخه در دست دارد و هم رفتار کورها را تقلید می کند (به این می گویند نمایش محض، یعنی نمایش دادن یک شخص کور) اما هیچ وقت مجاز نیستیم بر روی صورت شبیه خوان یک چشم کور مصنوعی تعبیه کنیم و آن را چنان بسازیم که در انظار مردم کور بنماید، زیرا ایفاگر این نقش نسخه خوان است و راوی احوال آن مرد کور، نه بازیگر آن به مفهوم تئاتر واقع گرا.

به همین علت است که چنان چه از لوازم چهره آرایی هم در تعزیه استفاده می شود ولی در حد اختصار است؛ مثل ریشی که از پوست بز یا گوسفند درست شده و نه بیشتر.

بدعت گزاری در تعزیه در لباس شبیه خوانان نیز مشاهده شده است و گاه دیده می شود تعزیه خوانان حرفه ای یا اثاث دارانی که در قلمرو شبیه خوانی صاحب کسوت هستند تحت تأثیر فیلم های تاریخی تلویزیون یا سینما مرتکب چنین غفلت هایی می شوند و فی المثل به جای زره و کلاه خود از لباس های چرمی گل میخدار استفاده می کنند، غافل از آن که زره و کلاه خود تغزیه، یک لباس رزم ایرانی بازمانده از دوره ی ساسانیان است که خود نشانه ای ویژه از ایرانی بودن نمایش تعزیه است و هیچ کس حق ندارد آن را با لباس دیگری عوض کند، چرا که یکی از ویژگی های تعزیه و شبیه خوانی ایرانی بودن و اصالت آن است.

گذشته از غفلت و بی توجهی بعضی از شبیه خوانان با سابقه، یکی از علت های بروز چنین پدیده هایی در تعزیه، عدم آشنایی جوانان و معلم ندیدن آنهاست. در بسیاری از مواقع دیده شده که جوانان علاقه مند با مشاهده ی فیلم های ویدیویی تعزیه را آموخته اند، غافل از این که ممکن است بعضی از حرکات و سکنات، حتی بعضی از اشعار به اصطلاح «من درآوردی» باشد و ربطی به نسخه ی تعزیه و قراردادهای اصیل اجرای تعزیه نداشته باشد.

لذا همان گونه که لازم است به جهت عقیدتی در حفظ و نگهداری این نمایش آیینی عاشورایی کوشا باشیم و از تحریف در فرهنگ عاشورا جلوگیری کنیم، در حفظ اصالت های این نمایش مذهبی ایرانی در شکل و شمایل و شیوه اجرا نیز کوشا باشیم.









کلمات کليدي : آسیب شناسی تعزیه

© کپی رایت توسط : تعزیه خانه کرمان (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 7 دي ماه ، 1388 (3238 مشاهده)

[ بازگشت ]

تعزیه خانه در تلگرام

تعزیه خانه کرمان در تلگرام

مقالات

· آسیب شناسی تعزیه
· یادداشتی بر موسیقی تعزیه/سدعظیم موسوی
· تعزيه و شبيه خواني
· سوگ سیاوش/یدالله آقاعباسی
· هاشم فیاض...
· تعزیه، ‌نمایش‌ كامل ‌‌ایرانی/دكتر اردشیر صالح‌پور
· تعزیه و تاریخچه آن نزد خاورشناسان/ داوود حاتمی
· در آمدي بر تعزيه و تعزيه خواني/اسماعیل مجللی
· تعزيه و شبيه خوانى /جواد محدثى
· نوشتاری در باب تعزیه /دکتر عبدالحسین زرّین کوب
· تعزیه هنری نمایشی، بیانگر واقعه جانگداز کربلا
· تاريخ معماري حرم امام حسين (ع) /اسماعیل مجللی
· تعزيه/کیوان پهلوان
· نگاهي به عاشورا پژوهي در غرب/عبدالحسين حاجى ابوالحسنى و محمد نورى
· تعزیه و تئاتر/اسماعیل مجللی
· تعزيه خوان ها ، راويان موسيقي آوازي/محمدجواد بشارتی
· نگاهي به تعزيه و آسيب شناسي آن در ايران امروز /کیوان پهلوان
· تعزیه و سینما/اسماعیل مجللی
· پیدایش موسیقی در تعزیه
· اصطلاحات رایج در تعزیه
· متادرام در تعزیه/فرید میرشکار
· تعزیتی بر مجالس شبیه خوانی/هومن نجفیان
· تاثیر امام رضا بر فرهنگ و هنر ایرانی /اسماعیل مجللی
· کند و کاوی در هنر شبیه خوانی/علی اکبر خلعتبری/هوشنگ سامانی
· مقایسه بخش هایی از نسخه های تعزیه حر در اراک و یالرود نور/علی اکبر خلعتبری
· بازی در بازی
· نگاهي به مصرع خواني )پرسش و پاسخ( در هنر شبيه خواني
· مردم شناسی مراسم شبیه خوانی ( تعزیه )/مسعود گنجعلیخان حاکمی
· تعزیه کرمان
· هنر عشق /وحید کیارسی
· تعزیه؛ جلوه‌ی ناب هنر آئینی/وحید کیاسری
· جستاری بر میراث نیاکا‌ن‌مان /سیاوش قائدی
· تضاد و تقابل در لباس تعزیه
· در آمدی بر تعزیه و تعزیه خوانی

پیام اهل خانه

ارشيو پيغام کوتاه   

 

سفارش تبليغات

ورود:
رمز عبور:
 

نظرسنجی

نظر شما درباره سایت

خیلی عالیه
میتونه بهتر باشه
جای کار داره
بهترین سایته
نظری ندارم!



نتایج
نظرسنجی ها

تعداد آراء: 166
نظرات : 784

محل تبلیغات شما

محل تبلیغات شما





محل تبلیغات شما

محل تبلیغات شما





محل تبلیغات شما

محل تبلیغات شما